Nazwa wsi Krutyń została zapożyczona od rzeki noszącej teraz oficjalną nazwę Krutynia. Na mapie Narońskiego z 1663r. Figuruje ona jako ,,Krutynia''. Jest to nazwa pochodzenia staropruskiego; jak wiadomo język ten był spokrewniony z językiem litewskim.

Nazwa ta oznacza ,,rzekę wartką i krętą'' , a nie jak niektórzy mylnie etymologizują , nazywając ją ,,krótką''. A skoro rzeka jest wartka i kręta to jest również idealna aby uskuteczniać nią spływy. A jeśli spływy to wyłącznie spływy kajakowe

Początek miejscowości Krutyń sięga odległych czasów. Powstała ona za wielkiego mistrza krzyżackiego, Fryderyka z Myśnii [Friedrich von Meissen], około 1500r.joko obronna stanica myśliwska w puszczy ,należącej wówczas do wujostwa siesieńskiego. Stanica Krutyń została później przebudowana na zameczek myśliwski, w którym schronił się w czasie panującej w prusiech dżumy, Książe Albrecht w r.1527. Zameczek ten figuruje też na mapie Prus C. Hennenbergera z r.1576.Następnie przebywał tam kilkakrotnie kurfirst Jerzy Wilhelm w 1620r., a potem w 1621r., także dwukrotnie w 1627r. oraz w1629r.Było to w okresie wojny trzydziestoletniej , rozgrywającej się również na terenie Brandenburgii. O istnieniu zameczka w miejscowości Krutyń wspomniano wtedy jeszcze w r.1674.

Około 1651r.zameczek Krutyń stanowił siedzibę nadleśniczego , do którego funkcji należało nadzorowanie wszystkich lasów obwodzie kapitanatu siesieńskiego. W tym okresie wzmogła się intensywna eksploatacja puszczy celem pomnożenia dochodów państwowych. Powstały wtedy liczne smolarnie ,budy potażowe. Obok siedziby nadleśniczego powstała niewielka osada, zamieszkała przez drwali, traczy, smolarzy i innych pracowników leśnych.

W okresie późniejszym , bo dopiero ok.1751 zlecono hutnikowi Grzegorzewskiemu założenie huty szkła nad rzeką Krutynią ,która istniała tylko do 1776r.Nazwano ją Krutyńską Szklarnią , która stanowiła zaczątek późniejszej wsi Stara Ukta .

Osada Krutyń była w 1782r. nadal siedzibą nadleśnictwa i podleśnictwa , liczyła 16 dymów. W pobliżu tej osady istniała wówczas Krutyńska Karczma z 1 dymem , a dalej w dół rzeki Krutyński Piecek z 3 dymami.

W roku 1818 osada Krutyń liczyła 27dymów i 151 mieszkańców , Krutyński Piecek -7 dymów i33 mieszkańców, a Krutyńska Szklarnia [późniejsza Stara Ukta]-30 dymów 299 mieszkańców.

Wszystkie wymienione wioski zostały potem wydzielone spod administracji leśnej i uznane za samoistne gminy polityczne . I tak Krutyń i Krutyński Piecek w r.1874, zaś Ukta [Stara i Nowa] nieco wcześniej , bo 1806r.]

Wieś Krutyń w roku 1939 liczyła 436 mieszkańców.

W 1934 r. Krutyń odwiedził Melchior Wańkowicz, który wraz z córeczką - Tirliporkiem - spędzał na Mazurach wakacje uwiecznione w powieści Na tropach Smętka.

We wsi Krutyń mieszkał Karol Małłek (1898-1969) mazurski pisarz i badacz folkloru, który zanotował wiele zwyczajów związanych z dożynkami i mazurską "jutrznią na gody", odpowiednikiem ogólnopolskich jasełek. Małłek jest autorem powieści "Dąb nad Mukrem" i "2 Mazur do Verdun".

KRUTYŃ Jest turystyczną miejscowością położoną na Mazurach - w środku Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Przepływająca przez Krutyń rzeka Krutynia znana jest z organizowanych na niej spływów kajakowych. Krutynia jest rzeką położoną na Pojezierzu Mazurskim. Krutynia jest znanym szlakiem kajakowym - zaliczanym do najpiękniejszych w Europie. Długość spływu kajakowego rzeką Krutynią wynosi ok. 102 km. Najpopularniejsza trasa spływu rozpoczyna się w Sorkwitach a kończy w miejscowości Ruciane-Nida.